Z Piekarskiej

KALWARII

- historia kalwarii -

Panorama Kalwarii - zdjęcie historyczne sprzed 100 lat


"Piekaryś sobie obrała
Panno Marya
Jest ozdobą Twoją ta Kalwarya,
Góra święta obstrojona
Męka Pańska przedstawiona
dla grzeszników"

nieznany autor, Piekary - 1903

Czas Budowy - projektodawcy i budowniczowie.

     31 grudnia 1854 roku ks. Jan Alojzy Ficek oficjalnie ujawnił zamysł wybudowania Kalwarii na wzgórzu Cerekwica. Zamysł ks. Ficka przybrał realne kształty dopiero za czasów ks. Bernarda Purkopa, piekarskiego proboszcza w latach 1862 - 1882. Dzięki jego staraniom, w drodze umów, negocjacji i zamiany gruntów, uzyskany został teren całego wzgórza pod budowę przyszłego obiektu pątniczego.
W 1868 roku ks. Purkop przeniósł na Cerekwicę statuę Matki Bożej Niepokalanie Poczętej, która odtąd miała "czuwać nad wzgórzem, zachowując je jedynie dla celów religijnych". Na początku lipca 1869 roku ks. Purkop poinformował o gotowej koncepcji zabudowy Cerekwicy kaplicami Drogi Krzyżowej. W tym też miesiącu zawiązany został pierwszy społeczny komitet budowy Kalwarii, w skład którego weszli piekarzanie cieszący się nieskazitelnym autorytetem religijno - społecznym. Pierwsza kaplica wystawiona została jeszcze w 1869 roku, a do 1882 roku wybudowano dalszych pięć kaplic.
Głównym budowniczym Kalwarii był jednak ks. Leopold Nerlich - proboszcz piekarski (1882 - 1895), zwany też "fundatorem Kalwarii i mężem opatrznościowym dla Piekar".

   

     Kontynuował On rozpoczęte przez ks. Purkopa dzieło rozbudowania Kalwarii. Nowego rozplanowania kaplic i ścieżek kalwaryjskich dokonał o. Władysław Schneider - franciszkanin znający bardzo dobrze układ Kalwarii Jerozolimskiej. Pracami budowlanymi kierował honorowo Karol Ogórek - budowniczy z Szarleja. Przy budowie pracowali górnicy i hutnicy całkowicie dobrowolnie i bezinteresownie. Ich rodziny wykonywały prace pomocnicze. Włościanie dostarczali furmanki do przewozu materiałów budowlanych, a ofiarność wszystkich, całego ludu śląskiego umożliwiała zgromadzenie niezbędnych funduszy na budowę, wyposażenie i wystrój kaplic. Dzięki tej ofiarności na prawie 10 hektarach wybudowano 14 kaplic Drogi Krzyżowej, 15 kaplic różańcowych i 11 innych, związanych z życiem Chrystusa i Jego Matki.
Budowę Kalwarii rozpoczętą przez ks. L. Nerlicha, zakończył jego brat, ks. Karol Nerlich - proboszcz Piekar od 1895 do 1900 roku. Prawdopodobnie za jego czasów przedłużono niektóre ścieżki kalwaryjskie oraz wbudowano pięć ambon - kazalnic, wykonanych z miejscowego kamienia wapiennego.

Konsekracja

     Uroczystość konsekracji Kalwarii poprzedziły misje święte, które rozpoczęły się 10 czerwca 1896 roku. Nauki w języku polskim i niemieckim głosiło pięciu misjonarzy. Po raz pierwszy też piekarzanie udekorowali domy i ulice zielenią i kwiatami. 21 czerwca 1896 roku, w obecności wielu kapłanów i 175 tysięcy wiernych, wrocławski biskup - książę kardynał Jerzy Kopp poświęcił wszystkie obiekty sakralne wraz z kościołem Zmartwychwstania Pańskiego. W czasie uroczystości konsekrator podkreślił, że "Kalwaria stanowi dumę nie tylko Górnego Śląska i diecezji wrocławskiej, ale i katolików całego świata".

Kościół Zmartwychwstania Pańskiego

Wzniesiony został na szczycie wzgórza, w stylu neogotyckim według projektu architekta Juliusza Kapackiego. Budowany w latach 1893 - 1896 stanowi skupienie XI, XII i XIII stacji Drogi Krzyżowej w jednej budowli. Takie usytuowanie stacji warunkowało uzyskanie zgody władz pruskich na budowę najokazalszego obiektu na piekarskim wzgórzu. Pierwszą mszę św. w kościele Kalwaryjskim celebrował w dniu 23 czerwca 1896 roku o. Władysław Schneider - projektodawca Kalwarii.

Kaplice - stacje Drogi Krzyżowej

Kaplice zaprojektowane przez Edwarda Schneidera, zbudowane są w różnych stylach architektonicznych i urozmaiconym układzie urbanistycznym. Rozmieszczono je tak, aby pielgrzymom ułatwić swobodne przemieszczanie się. We wszystkich kaplicach nad drzwiami, w drewnianych krzyżach umieszczono pod szybkami kamyki z Jerozolimskiej Drogi Krzyżowej. We wschodniej części Kalwarii znajduje się Ogród Oliwny z Doliną Jozefata. W Ogrodzie Oliwnym już w 1890 roku posadzono 42 gatunki egzotycznych drzew i krzewów. Jest też Góra Oliwna z drewnianą rzeźbą Chrystusa modlącego się przed męką i nieco oddalone kamienne figury śpiących Apostołów Piotra, Jakuba i Jana oraz most na rzece Cedron. Historyczne sceny z ostatnich dni Chrystusa przedstawiają ponadto dodatkowe kaplice: Wieczernik, Dwór Annasza, Dom Piłata, Pałac Kajfasza, Pałac Heroda. Osobliwą Kaplicą są Gradusy - Święte Schody.

Kaplice Różańcowe

Na obrzeżu wzgórza, wzdłuż kalwaryjskiego muru zbudowano 15 kaplic różańcowych. Każde pięć kolejnych kaplic symbolizujących tajemnice radosne, bolesne i chwalebne, zbudowano w innym stylu i dlatego już z zewnątrz łatwo je rozróżnić. Dodatkowo wzniesiono kaplice: św. Heleny, która odnalazła drzewo Krzyża Św. Jest też grób Matki Bożej.

Kalwaria - cienista Świątynia

Równocześnie z budową kaplic sadzono drzewa. Wzdłuż kalwaryjskich ścieżek i między kaplicami rosną okazy buka zwyczajnego i robinii akacjowej, a także drzewa o pięknym pokroju jak klony zwyczajne, jawory, lipy drobno - i szerokolistne, kasztanowce zwyczajne, sosny zwyczajne i modrzewie europejskie. Pokryte bogatą roślinnością kalwaryjskie wzgórze stanowi jedyną w swoim rodzaju zacienioną i wyciszoną oazę, z niepowtarzalną atmosferą sprzyjającą wypoczynkowi, rozmyślaniom i modlitwie.

 

Plan sytuacyjny Kalwarii:

 

I-XIV Stacje Drogi Krzyżowej

1-5 Kaplice Różańcowe część Radosna

6-10 Kaplice Różańcowe część Bolesna

11-15 Kaplice Różańcowe część Chwalebna

A, B, C, D - Bramy wejściowe

strzałka: Kierunek przejść w trakcie rozważań